کود اولتیمایت فعال کننده سیستم ایمنی

اولتیمایت Ultimite؛ محرک دفاع طبیعی گیاه در برابر آفات و کنه‌ها

اولتیمایت Ultimite محصول تخصصی شرکت LIDA Plant Research اسپانیا برای تحریک و تقویت پاسخ‌های دفاع طبیعی گیاه در برابر تنش‌های زیستی، آفات مکنده، کنه‌ها و سایر گیاه‌خواران است.

این محصول بر پایه ترکیبات فعال مرتبط با پتاسیم جاسمونات (Potassium Jasmonate) معرفی شده و با فعال‌کردن مسیرهای پیام‌رسانی دفاعی مرتبط با اسید جاسمونیک، گیاه را برای پاسخ سریع‌تر و مؤثرتر به خسارت ناشی از تغذیه آفات آماده می‌کند.

برخلاف حشره‌کش‌ها و کنه‌کش‌های متداول که مستقیماً آفت را هدف قرار می‌دهند، اولتیمایت عمدتاً روی خود گیاه و مکانیسم‌های دفاعی آن اثر می‌گذارد. به همین دلیل استفاده از آن به‌ویژه به‌صورت پیشگیرانه و در مراحل ابتدایی افزایش جمعیت آفات، می‌تواند بخشی از برنامه مدیریت تلفیقی آفات یا IPM باشد.

اولتیمایت چیست؟

گیاهان هنگام حمله حشرات، کنه‌ها، آسیب مکانیکی و برخی تنش‌های زیستی، مجموعه‌ای از پیام‌های شیمیایی را فعال می‌کنند. یکی از مهم‌ترین این مسیرها، مسیر مرتبط با اسید جاسمونیک و جاسمونات‌ها است.

فعال‌شدن این مسیر می‌تواند موجب افزایش بیان ژن‌های دفاعی و تولید ترکیباتی شود که:

• تغذیه بعضی آفات را دشوارتر می‌کنند.
• کیفیت غذایی بافت گیاه را برای آفت کاهش می‌دهند.
• پاسخ گیاه به خسارت را سریع‌تر می‌کنند.
• تولید برخی پروتئین‌ها و ترکیبات دفاعی را افزایش می‌دهند.
• از بافت‌های جدید گیاه در برابر تنش زیستی حمایت می‌کنند.

در نتیجه اولتیمایت بیشتر به‌عنوان محرک دفاع گیاه شناخته می‌شود تا یک سم مستقیم.

پتاسیم جاسمونات چیست؟

پتاسیم جاسمونات، نمک پتاسیمی ترکیبات جاسموناتی مرتبط با اسید جاسمونیک است.

جاسمونات‌ها گروهی از مولکول‌های پیام‌رسان طبیعی گیاه هستند که در تنظیم فرآیندهای نقش دارند:

• پاسخ به آفات گیاه‌خوار
• پاسخ به کنه‌ها
• واکنش به آسیب مکانیکی
• تولید ترکیبات دفاعی
• تنظیم بعضی فرآیندهای رشد و نمو
• پاسخ به برخی تنش‌های محیطی

مکانیسم عملکرد اولتیمایت

پس از مصرف روی گیاه، ترکیبات فعال اولتیمایت می‌توانند مسیرهای سیگنال‌دهی دفاعی مرتبط با جاسمونات را تحریک کنند.

این فرآیند می‌تواند موجب:

• فعال‌شدن ژن‌های مرتبط با دفاع گیاه
• افزایش ساخت پروتئین‌های دفاعی
• افزایش تولید ترکیبات بازدارنده تغذیه
• افزایش آمادگی بافت‌های گیاهی برای پاسخ به آفت
• ایجاد پاسخ‌های دفاعی در بافت‌های مختلف گیاه
• کاهش جذابیت یا مطلوبیت بعضی بافت‌ها برای آفات
• کاهش شدت خسارت ناشی از تغذیه برخی آفات.

این مکانیسم با اثر سموم عصبی یا تماسی متفاوت است.

آیا اولتیمایت حشره‌کش است؟

اولتیمایت را نباید به‌عنوان یک حشره‌کش عمومی یا کشنده تمام آفات معرفی کرد.

عملکرد اصلی آن، تحریک سیستم دفاعی گیاه است.

بنابراین در شرایطی که جمعیت آفت بسیار بالا باشد، ممکن است همچنان به استفاده موارد زیر نیاز باشد:

• حشره‌کش ثبت‌شده
• کنه‌کش مناسب
• دشمنان طبیعی
• کنترل بیولوژیک
• اقدامات زراعی

بهترین جایگاه اولتیمایت در یک برنامه حرفه‌ای، مصرف پیشگیرانه یا استفاده در ابتدای افزایش جمعیت آفت است.

مزایای اولتیمایت Ultimite

فعال‌سازی سیستم دفاع طبیعی گیاه

مهم‌ترین ویژگی اولتیمایت، افزایش آمادگی گیاه برای مقابله با خسارت عوامل گیاه‌خوار است.

این موضوع می‌تواند موجب کاهش شدت خسارت و افزایش توان گیاه برای حفظ رشد طبیعی شود.

کمک به کاهش خسارت آفات و کنه‌ها

پس از فعال‌شدن مسیرهای دفاعی، گیاه می‌تواند در برابر تغذیه برخی حشرات و کنه‌ها پاسخ قوی‌تری ایجاد کند.

این اثر می‌تواند در مدیریت این آفات مفید باشد:

• تریپس
• کنه‌ها
• آفات مکنده
• برخی نیم‌بالان
• بعضی آفات گیاه‌خوار

شدت اثر به نوع آفت، محصول، زمان مصرف و میزان آلودگی بستگی دارد.

کمک به کاهش تخم‌گذاری برخی آفات

تغییرات فیزیولوژیک و شیمیایی ایجادشده در گیاه می‌تواند شرایط گیاه میزبان را برای بعضی آفات کمتر مطلوب کند.

در نتیجه ممکن است:

• استقرار آفت کاهش پیدا کند.
• تغذیه آفت محدودتر شود.
• تخم‌گذاری برخی آفات کاهش پیدا کند.

اما این اثر نباید به‌عنوان «دورکنندگی یا جلوگیری صددرصدی از تخم‌گذاری» معرفی شود.

مناسب برنامه مدیریت تلفیقی آفات IPM

اولتیمایت به دلیل مکانیسم متفاوت خود می‌تواند در کنار روش‌های دیگر مدیریت آفات قرار گیرد.

در برنامه IPM می‌توان آن را در کنار موارد زیر استفاده کرد:

• پایش جمعیت آفات
• کارت‌های زرد و آبی
• دشمنان طبیعی
• حشره‌کش‌های انتخابی
• کنه‌کش‌ها
• مدیریت تغذیه
• کنترل علف‌های هرز میزبان

کمک به کاهش فشار مصرف سموم

در برنامه‌هایی که اولتیمایت در زمان مناسب و پیش از طغیان آفت استفاده شود، ممکن است فاصله بین بعضی سمپاشی‌ها افزایش یافته یا نیاز به تکرار بعضی تیمارها کاهش یابد.

این موضوع به شرایط مزرعه بستگی دارد و نباید به معنی حذف کامل سموم در همه شرایط تلقی شود.

فشار انتخابی متفاوت نسبت به سموم

چون اولتیمایت مستقیماً یک آنزیم یا گیرنده اختصاصی در بدن آفت را مانند بسیاری از حشره‌کش‌ها هدف قرار نمی‌دهد، فشار انتخابی آن با سموم شیمیایی رایج متفاوت است.

به همین دلیل می‌تواند گزینه مناسبی برای تنوع‌بخشی به برنامه مدیریت آفت باشد.

کمک به حفظ کیفیت برگ و میوه

کاهش خسارت تغذیه‌ای آفات می‌تواند به حفظ این موارد کمک کند:

• سطح سالم برگ
• توان فتوسنتزی گیاه
• کیفیت ظاهری میوه
• رشد طبیعی محصول

اولتیمایت برای چه آفاتی مناسب است؟

این محصول بیشتر در برنامه مدیریت آفات گیاه‌خوار و مکنده مطرح است، به‌ویژه:

• کنه‌های گیاهی
• تریپس
• برخی شته‌ها
• برخی سفیدبالک‌ها
• بعضی نیم‌بالان
• سایر آفات تغذیه‌کننده از بافت گیاه

نتیجه مصرف به گونه آفت و شرایط مزرعه وابسته است.

در آلودگی شدید ابتدا باید مشخص شود آیا به یک حشره‌کش یا کنه‌کش مستقیم نیز نیاز وجود دارد یا خیر.

بهترین زمان مصرف اولتیمایت

زمان مصرف، یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت Ultimite است.

بیشترین ارزش این نوع محصولات زمانی دیده می‌شود که گیاه پیش از طغیان شدید آفت فرصت فعال‌کردن مکانیسم‌های دفاعی خود را داشته باشد.

زمان‌های مناسب عبارت‌اند از:

• ابتدای فصل رشد
• قبل از شروع طغیان آفات
• هم‌زمان با مشاهده اولین نشانه‌های فعالیت آفت
• قبل از دوره‌ای که سابقه افزایش جمعیت کنه یا تریپس وجود دارد
• در برنامه‌های پیشگیرانه IPM

اگر گیاه از قبل به‌شدت خسارت دیده باشد، نباید تنها به محرک دفاعی اتکا کرد.

مقدار مصرف اولتیمایت

نکته: اولتیمایت یک محرک دفاع طبیعی گیاه است و در آلودگی‌های شدید نباید به‌عنوان جایگزین قطعی برنامه کنترل آفات در نظر گرفته شود.

کاربرد اولتیمایت در درختان میوه و مرکبات

مرکبات می‌توانند در طول فصل با آفات مختلفی مانند کنه‌ها و آفات مکنده روبه‌رو شوند.

مصرف پیشگیرانه Ultimite می‌تواند به:

• افزایش آمادگی دفاعی برگ‌ها
• کاهش شدت خسارت تغذیه‌ای
• حفظ سطح سبز برگ
• حمایت از سلامت میوه
• تقویت برنامه IPM

کمک کند.

در باغ دارای طغیان شدید آفت، ابتدا شدت آلودگی بررسی شود و در صورت لزوم از سم ثبت‌شده مناسب نیز استفاده گردد.

کاربرد در سیب و گلابی

در سیب و گلابی می‌توان اولتیمایت را پیش از افزایش جمعیت آفات مکنده و کنه‌ها در برنامه قرار داد.

اهداف مصرف عبارت‌اند از:

• افزایش توان دفاع طبیعی
• کاهش فشار خسارت روی برگ
• حمایت از میوه در برابر آسیب تغذیه‌ای
• کاهش تنش ناشی از حمله آفات

کاربرد در هلو، شلیل و سایر هسته‌داران

در هلو، شلیل، زردآلو، آلو و گیلاس نیز می‌توان اولتیمایت را به‌عنوان بخشی از برنامه پیشگیرانه آفات استفاده کرد.

محلول‌پاشی باید با پوشش یکنواخت شاخ‌وبرگ انجام شود.

کاربرد در فلفل

فلفل از محصولاتی است که به تریپس، کنه و برخی آفات مکنده حساس است.

شروع برنامه اولتیمایت در جمعیت پایین آفت می‌تواند به:

• کاهش سرعت افزایش خسارت
• افزایش توان دفاعی بوته
• حمایت از برگ‌های جدید
• کاهش آسیب به میوه

کمک کند.

در گلخانه، پایش با کارت‌های چسبنده و بازدید منظم بوته‌ها باید هم‌زمان انجام شود.

کاربرد در توت‌فرنگی و بری‌ها

در بری‌ها مصرف محصول از طریق سیستم آبیاری توصیه شده است.

هدف مصرف حمایت از پاسخ دفاعی کل گیاه و افزایش آمادگی آن در دوره‌هایی باشد که فشار آفات افزایش می‌یابد.

کاربرد در گلخانه

• کاهش سرعت افزایش خسارت
• افزایش توان دفاعی بوته
• حمایت از برگ‌های جدید
• کاهش آسیب به میوه

در گلخانه، پایش با کارت‌های چسبنده و بازدید منظم بوته‌ها باید هم‌زمان انجام شود.

اولتیمایت و کنه کشی

اولتیمایت یک کنه‌کش تماسی سریع‌الاثر نیست.

در جمعیت پایین کنه می‌تواند به‌عنوان بخشی از برنامه مدیریت استفاده شود، اما در طغیان شدید احتمالاً نیاز به کنه‌کش مناسب وجود دارد.

ترکیب رویکردهای زیر نتیجه بهتری ایجاد می‌کند:

• پایش کنه
• مصرف پیشگیرانه Ultimite
• حفظ دشمنان طبیعی
• جلوگیری از مصرف بی‌رویه حشره‌کش‌های طغیان‌آور کنه
• استفاده از کنه‌کش اختصاصی در صورت عبور جمعیت از آستانه خسارت

اولتیمایت و تریپس

تریپس یکی از آفات مهم بسیاری از محصولات گلخانه‌ای و فضای باز است.

فعال‌شدن پاسخ‌های دفاعی گیاه می‌تواند شرایط تغذیه تریپس را کمتر مطلوب کند، اما در جمعیت بالا باید از برنامه کنترل مستقیم نیز استفاده شود.

اولتیمایت در مدیریت تلفیقی آفات

یکی از بهترین روش‌های استفاده از اولتیمایت، قرار دادن آن در برنامه IPM است.

1. پایش مزرعه یا گلخانه
2. مصرف Ultimite پیش از افزایش شدید آفت
3. حفظ حشرات مفید و شکارگرها
4. استفاده از تله‌های چسبنده
5. حذف کانون‌های شدید آلودگی
6. استفاده هدفمند از سموم در صورت نیاز
7. چرخش گروه‌های سموم برای مدیریت مقاومت

آیا اولتیمایت باعث مقاومت آفت می‌شود؟

از آنجا که مکانیسم اصلی محصول مبتنی بر تحریک پاسخ‌های گیاه است، فشار انتخابی آن با یک حشره‌کش اختصاصی متفاوت است.

اولتیمایت می‌تواند به کاهش وابستگی به تکرار یک گروه ثابت از سموم کمک کند و از این طریق در برنامه مدیریت مقاومت ارزش داشته باشد.

تأثیر شرایط گیاه بر عملکرد اولتیمایت

برای فعال‌کردن سیستم دفاعی، گیاه به انرژی و فعالیت متابولیکی مناسب نیاز دارد.

به همین دلیل روی گیاهانی که تحت تنش شدید هستند، پاسخ مورد انتظار ممکن است ضعیف‌تر باشد.

از کاربرد روی گیاهان دارای:

• خشکی شدید
• سرمای شدید
• گرمای بالاتر از حدود ۳۳ درجه سانتی‌گراد
• کمبود شدید غذایی
• پژمردگی شدید
• ضعف شدید ریشه

خودداری شود تا ابتدا شرایط عمومی گیاه اصلاح گردد.

روش صحیح محلول‌پاشی

1. قبل از مصرف بطری به‌خوبی تکان داده شود.
2. مخزن تا نیمه با آب مناسب پر گردد.
3. مقدار مورد نیازاولتیمایت اندازه‌گیری شود.
4. محصول با همزن روشن به مخزن اضافه شود.
5. حجم مخزن با آب تکمیل گردد.
6. پوشش کامل شاخ‌وبرگ ایجاد شود.
7. محلول‌پاشی در ساعات خنک انجام شود.
8. از مصرف در گرمای شدید و آفتاب مستقیم خودداری گردد.
9. محلول آماده‌شده در همان روز مصرف شود.

قابلیت اختلاط

پیش از اختلاط اولتیمایت با کودها یا سموم دیگر، تست سازگاری انجام شود.

در یک ظرف کوچک، محصولات با همان نسبت مخزن اصلی مخلوط شوند.

در صورت مشاهده:

• رسوب
• لخته
• جداشدن فازها
• کف غیرعادی
• تغییر شدید رنگ
• افزایش غیرعادی دما

مخلوط مصرف نشود.

در برنامه‌های حساس بهتر است محصول جداگانه مصرف شود تا عملکرد آن دقیق‌تر ارزیابی گردد.

نکات مهم مصرف

• بیشترین اثربخشی در مصرف پیشگیرانه حاصل می‌شود.
• تا طغیان شدید آفت صبر نکنید.
• مقدار توصیه‌شده روی برچسب افزایش داده نشود.
• محصول را روی گیاه تشنه مصرف نکنید.
• در گرمای شدید محلول‌پاشی انجام نشود.
• در آلودگی بالا از کنترل مستقیم آفت غافل نشوید.
• پوشش مناسب شاخ‌وبرگ اهمیت زیادی دارد.
• برنامه آفات باید بر اساس پایش مزرعه تنظیم شود.

شرایط نگهداری اولتیمایت

• در دمای کمتر از ۲۸ درجه سانتی‌گراد نگهداری شود.
• از یخ‌زدگی محافظت گردد.
• در معرض نور مستقیم خورشید قرار نگیرد.
• بسته‌بندی در محل خنک و خشک نگهداری شود.
• دور از دسترس کودکان قرار گیرد.
• درب ظرف پس از مصرف بسته شود.
• از نگهداری در مجاورت مواد غذایی و خوراک دام خودداری گردد.

تفاوت اولتیمایت با حشره‌کش‌های شیمیایی

حشره‌کش: مستقیماً سیستم عصبی، رشد، تنفس یا سایر فرآیندهای حیاتی آفت را هدف قرار می‌دهد.

اولتیمایت: عمدتاً پاسخ‌های دفاعی خود گیاه را فعال و تقویت می‌کند.

بنابرایناولتیمایت:

• اثر Knockdown سریع مانند بسیاری از سموم ندارد.
• برای برنامه پیشگیرانه ارزش بیشتری دارد.
• می‌تواند مکمل سموم باشد.
• برای برنامه IPM مناسب است.
• جایگزین قطعی سم در طغیان شدید نیست.

تفاوت اولتیمایت با کودهای ضدتنش معمولی

کودهای ضدتنش معمولاً بر آمینواسید، جلبک، پتاسیم، کلسیم یا ترکیبات اسمزی تمرکز دارند.

هدفاولتیمایت بیشتر پاسخ به تنش‌های زیستی و گیاه‌خواران است و مسیرهای دفاعی گیاه را هدف قرار می‌دهد.

به همین دلیل، جایگاه آن با یک کود آمینواسید یا جلبک دریایی معمولی متفاوت است.

راهنمای انتخاب

اولتیمایت برای برنامه‌هایی مناسب است که:

• آفت هنوز به مرحله طغیان شدید نرسیده است.
• سابقه حمله تریپس یا کنه وجود دارد.
• کاهش فشار مصرف مکرر سموم اهمیت دارد.
• برنامه IPM اجرا می‌شود.
• حفظ دشمنان طبیعی اهمیت دارد.
• هدف افزایش آمادگی دفاعی گیاه است.
• محصول دارای ارزش اقتصادی بالا و حساس به آسیب ظاهری است.

نکته تخصصی

در محرک‌های دفاعی، زمان مصرف از افزایش دز مهم‌تر است.

مصرف مقدار زیاد محصول پس از طغیان شدید آفت معمولاً نمی‌تواند جای برنامه‌ای را بگیرد که از ابتدا و در جمعیت پایین آفت آغاز شده است.

اگر در یک مزرعه یا گلخانه هر سال در زمان مشخصی طغیان کنه یا تریپس اتفاق می‌افتد، بهتر است اولتیمایت چند روز تا چند هفته پیش از دوره پرخطر وارد برنامه شود.

همچنین واکنش دفاعی گیاه هزینه انرژی دارد؛ بنابراین تغذیه، آبیاری و سلامت ریشه باید مناسب باشد.

جمع‌بندی

اولتیمایت اولتیمایت یک محصول تخصصی برای تحریک پاسخ‌های دفاع طبیعی گیاه در برابر آفات گیاه‌خوار و کنه‌هاست. این محصول با فعال‌کردن مسیرهای دفاعی مرتبط با جاسمونات می‌تواند به افزایش آمادگی گیاه، کاهش شدت خسارت تغذیه‌ای و افزایش کارایی برنامه مدیریت تلفیقی آفات کمک کند.

بهترین نتیجه زمانی حاصل می‌شود که محصول قبل از طغیان شدید آفات یا در اولین مراحل مشاهده آن‌ها مصرف شود.

اولتیمایت سم عمومی و کشنده تمام آفات نیست و در آلودگی‌های شدید باید در کنار سایر روش‌های کنترل مورد استفاده قرار گیرد.